کانبان در زبان ژاپنی به معنای علامت است.
سیستم کانبان یک سیستم اطلاع رسانی تولید است که در آن از کارت بعنوان سیگنال بصری برای به حرکت انداختن جریان مواد و قطعات در فرآیند تولید شود. این سیستم علاوه بر فرایندهای درونی سازمان، فرآیندهای مرتبط با تامین کنندگان را نیز با یکدیگر همزمان می سازد.
کانبان یک کارت اطلاعاتی است که جهت استفاده درکنترل تولید به خصوص درسیستم¬های نوین تولیدی کاربرد دارد.کانبان¬ها برای برنامهریزی، هدایت فرآیند و زمانبندی عملیات مقدار محصولی که باید تولید شود، بکار می¬روند. کانبان معمولاً یک کارت الحاقی است که درکنار مواد در جریان ساخت قرار میگیرد. کانبان یک سیستم ساده گردش مواد و اطلاعات است که برای حرکت مواد از یک مرکز به مرکز کاری دیگر استفاده میشود. قطعات درپالت های کوچک و استاندارد نگهداری میشوند و تنها مقدارمشخصی ازاین پالت ها درسیستم وجود دارد.
در واقع کانبان یک ابزار است . بنا به شرایط مختلفی که در کارخانجات مختلف وجود دارد، نحوه استفاده از آن فرق میکند و بنابراین هر چقدر سرعت و دقت تغذیه خط در کارخانهای از اهمیت بالاتری برخوردار باشد هزینه بیشتری در جهت تکمیلتر کردن این ابزار صرف خواهد نمود .
استفاده از کانبان ساده است و حجم کارهای دفتری را به مقدار زیادی کم می کند .البته هر چقدر کانبانها سادهتر و ابتکاریتر باشند بهتر است ، چراکه از هزینه بیجا که خود نوعی اتلاف محسوب میشود جلوگیری میکند .
یک کارت کانبان شامل اطلاعات زیر است:
چه چیزی تولید شود.
چگونه تولید شود.
چه زمانی تولید شود.
به چه میزان تولید شود.
چگونه جابجا شود.
در چه محلی ذخیره شود.
برگه های عملیاتی استاندارد و یا پراسس
هر استانداردی ویا هر شرکتی بنا به سلیقه و فرهنگ شناختی خود جهت برگه های عملیاتی خود الگویی را انتخاب نموده و صفحه آراییی خود را برمیگزیند .ولی جدا از مقوله فوق موارد یکه در تمام این برگه ها می باید وجود داشته باشد تا جنبه استاندارد بخود بگیردشامل موارد ذیل می باشد وبقیه موارد دلخواه و سلیقه ای می باشد.
1: نام تهیه کننده 2: نام تایید کننده 3: نام تصویب کننده 4: تاریخ تهیه 5: واحد تهیه کننده 6: شکلهای گویا خواه دستی و یا کامپیوتری وبا استفاده از هر نرم افزاری باشد .7: قسمت مربوط به بازنگری شامل شخص بازنگر وتاریخ می باشد
8:نام برگه 9:نام خودرو 10 :شماره عملیات 11:توضیحات عملیات 12 :صفحه 13: بخش ایستگاه ها 14: نام عملیات 15:نام و توضیحات قطعات
موارد اضافی: 1 – تجهیزات مورد نیاز 2- نفرات 3 : زمان کار و....
روشها ی راه اندازی خط ومحصول جدید
1: خط متوقف شود ومحصول جدید جانشین شود
2: همزمان محصولهای جانشین جدید تولید شود
3:محصول قبلی تولید وجدید جایگزین گردد
بدیهی است روش اول گرچه با طرفداران بیشتری برخوردار است ولی بنا به دلایل ریسک بالاتر وخط بیشتر در حال حاظر توصیه نمیشود وروش سوم ازلحاظ استراتژیک روش بهتری است.